Kamulaştırılan arsam beş yıldır bomboş; sadece tabelaya proje adı yazmaları kullanılmış sayılması için yeterli mi?

Yalnız bir proje tabelası bulunması, taşınmazın kamulaştırma amacına uygun kullanıldığını kesin olarak göstermez. Geri alma bakımından asıl soru, kanundaki dönem içinde amaca uygun bir işlem veya tesis yapılıp yapılmadığı yahut taşınmazın kamu yararına yönelik gerçek bir ihtiyaca tahsis edilip edilmediğidir. Görünürde boş olması da tek başına yeterli değildir; birden fazla parselin oluşturduğu bütün proje incelenebilir.

Beş yıllık değerlendirmede başlangıç, her zaman tapunun devredildiği veya ilk paranın ödendiği gün değildir; kanun kamulaştırma bedelinin kesinleşmesi tarihini esas alır. Bu nedenle bedel kararının kesinleşmesi ile arazideki işlemlerin tarihlerini yan yana koymak gerekir. Projenin uygulama belgeleri, tahsis kararı, ihale ve yapım kayıtları, yerinde inceleme ve tarihli görüntüler, tabeladan daha açıklayıcı delillerdir. Bir taşınmaz grubunun ortak amaç için edinildiği durumlarda yalnız kendi parselinizin üzerinde bina bulunmamasına dayanılması yeterli olmayabilir.

Şartları oluşan geri alma hakkı kendiliğinden tapuyu eski malike döndürmez. Bedelin kanuni faiziyle geri verilmesi ve geri alma hakkının doğumundan itibaren bir yıl içinde kullanılması gerekir; kullanılmayan hak düşer. Bu bir yılın başlangıcı, yalnız sizin arazinin boş kaldığını fark ettiğiniz tarih değildir. İdareden cevap bekleyerek süreyi geçirmemek önemlidir. Bazı özel kamulaştırmalarda geri alma hükmünün uygulanmadığı istisnalar da vardır. Dolayısıyla önce kesinleşme tarihi, projenin bütünü, gerçek kullanım ve özel kanun rejimi belirlenmelidir. Sırf beş yıl doldu diye idareden bağımsız olarak araziye yeniden sahipmiş gibi işlem yapmak doğru değildir.