Kamulaştırma kesinleştikten sonra idare ihtiyacı kalmadığını söyledi; geri alma için benim talebim mi onların bildirimi mi gerekir?

İdarenin artık taşınmaza ihtiyacı kalmadığı durumlarda esas olan, koşulları oluşmuşsa idarenin size veya mirasçılara usulüne uygun bildirim yapmasıdır. Sizin önceden “geri istiyorum” diye başvurmanız, bu bildirim yükümlülüğünün genel şartı değildir. Ancak sözlü bir açıklama tapuyu geri geçirmez. İhtiyacın kalmadığını gösteren karar ile taşınmazın başka bir kamu ihtiyacına ayrılıp ayrılmadığını yazılı olarak öğrenmeniz gerekir.

Kamulaştırma Kanunu’nun 22. maddesinin güncel düzeninde, kamulaştırma kesinleştikten sonra taşınmazın kamulaştırma amacına veya başka bir kamu yararına yönelik ihtiyaca ayrılması gereği kalmamış olmalıdır. Başka bir idare, kamulaştırma yoluyla sağlayabileceği bir kamu hizmeti için taşınmaza talipse idareler arası devir gündeme gelebilir. Ayrıca bu madde, kamulaştırmanın kesinleşmesinden itibaren beş yıl geçmişse uygulanmaz. Bu, taşınmazı geri istemek için önce beş yıl beklemeniz gerektiği anlamına gelmez.

Usulüne uygun bildirim üzerine geri almak istiyorsanız, yalnızca dilekçe vermekle yetinmeyin: Güncel kurala göre aldığınız kamulaştırma bedelini, aldığınız tarihten işleyecek kanuni faiziyle birlikte üç ay içinde ödemeniz gerekir. İade, kamulaştırmanın ve bedelin kesinleşmesinden sonra bir yıl içinde gerçekleşirse faiz alınmaz. Bu usulde geri almayı kabul etmemeniz, 23. maddeye göre geri alma hakkınızı da düşürür. Bu nedenle tebligatı, iade hesabını ve ödeme koşullarını birlikte inceleyin.

İdarenin ihtiyaç kalmadığını bildirmesiyle, taşınmazı yıllarca kullanmadan bırakması farklı yollardır. İkinci durumda 23. madde, bedelin kesinleşmesinden itibaren beş yıl içindeki kullanımı ve tahsisi esas alır; koşulları varsa doğan geri alma hakkı bir yıl içinde kullanılmalıdır. Aynı amaç için birlikte kamulaştırılan taşınmazlar bir bütün olarak değerlendirilir. Yalnız sizin parselinizin boş görünmesi, bu hakkın doğduğunu tek başına göstermez.

Eski işlemlere bugünkü süre ve faiz kurallarını doğrudan uygulamayın. Özellikle 11 Eylül 2014 öncesindeki kamulaştırmalarda önceki düzenleme ve geçiş hükümleri ayrıca incelenir. Kamulaştırmanın ve bedelin ayrı ayrı kesinleşme tarihleri, bedelin alındığı tarih, taşınmazın kullanım geçmişi ve varsa bildirim belgesi belirleyicidir. Bildirim gelmediyse idareden yazılı işlem isteyebilirsiniz; fakat hiç bildirim yapılmamasını bütün haklarınızın süresiz korunduğu şeklinde yorumlamayın.