Şahsi geçit iznim ile tapulu geçit hakkım kamulaştırmada aynı korumayı sağlar mı?

Hayır; yalnız komşunun size verdiği kişisel geçiş izniyle tapuda kurulmuş geçit irtifakı aynı hukuki konum değildir. Ancak belgenin adında “şahsi” yazmasıyla da karar vermeyin: Kanun belirli bir kişi lehine geçit amacıyla irtifak kurulmasına izin verir. Kişi lehine kurulmuş gerçek bir irtifakla, yalnız taraflar arasında geçişe izin veren sözleşme birbirine karıştırılmamalıdır.

Taşınmaz lehine irtifakta hangi parselin yararlandığı ve hangi parselin yüklü olduğu; kişi lehine irtifakta ise lehtar ve hakkın kapsamı belirlenmelidir. İrtifakın kuruluşunda kural olarak tescil ve gerekli resmî şekil aranır. Bir yoldan uzun süre geçmiş olmanız veya komşuyla imzalı bir kâğıdınız bulunması, her durumda tapulu geçit hakkının doğduğunu göstermez; özel kazanım koşulları ayrıca değerlendirilir.

Kamulaştırma dosyasına yalnız “buradan geçiyordum” demek yerine tapu kaydını, sözleşmenin tamamını ve güzergâhı gösteren belgeyi sunun. Gerçek bir irtifakın etkilendiği iddiasıyla izin veren kişiye karşı sözleşmesel istemin dayanak ve muhatabı farklıdır. Kişisel izin belgesi de bütünüyle önemsiz sayılmamalıdır; fakat bu belge kendiliğinden size taşınmazın kamulaştırma bedelinden malik gibi pay vermez.

Kamulaştırma sonrasında kendi taşınmazınızın genel yola yeterli çıkışı kalmıyorsa, zorunlu geçit koşulları ayrıca incelenebilir. Bu yol, eski iznin otomatik tescilli irtifaka dönüşmesi veya bedelsiz yeni yol verilmesi değildir; kanun tam bedeli, uygun komşuyu ve iki tarafın menfaatini gözeten değerlendirmeyi arar. Eski hakkın karşılığını istemekle yeni geçit ihtiyacını gidermek farklı meselelerdir; güzergâh, kullanım ve hak belgelerini buna göre ayırın.