Tapudaki kaynak hakkı başkasına aitken arazim kamulaştırılırsa suyun hakkı kime ödenir?

Tapuda başkası lehine kaynak hakkı bulunuyorsa, yalnız arazi sizin diye kaynakla ilgili bütün karşılığın koşulsuz size ödeneceğini varsaymayın. Önce arazi mülkiyetiyle başkasına tanınmış kaynak irtifakını ayırın. Kanuna göre kaynağın mülkiyeti kaynadığı arazinin mülkiyetiyle birlikte kazanılır; başkasının arazisindeki kaynak üzerinde kurulan hak ise irtifak niteliğindedir. Tapudaki lehtarın sırf bu kayıt nedeniyle arazinin veya suyun ayrı mülkiyetini edindiğini de söylemeyin.

Kaynak hakkı, arazi malikini suyun alınmasına ve akıtılmasına katlanmakla yükümlü kılar. Hakkın bağımsız ve yeterli süreli olması hâlinde ayrıca taşınmaz olarak kaydı mümkündür. Bununla birlikte her su alma izni böyle bir kaynak hakkı değildir. Yeraltı suları da ayrı bir rejimdedir; arazi mülkiyeti yeraltı suyunun özel mülkiyetini kendiliğinden vermez.

Kamulaştırmanın araziyi mi, kaynağı mı veya yalnız belirli kullanım için irtifakı mı edindiğini açıklatın. Resmî senet ve tapu kaydındaki su alma ve akıtma kapsamı, kullanım sınırları ve devam süresi; kamulaştırma planıyla birlikte incelenmelidir. Mevcut hakkın ne ölçüde etkilendiği belirlenmeden taraflardan birine bütün bedelin verilmesi veya iki tarafa aynı değer için tam ödeme yapılması doğru bir başlangıç değildir.

Tapunun hak ve yükleri gösteren tam kaydını, kaynak hakkının dayanağını, varsa ayrı sayfasını ve teknik kullanım belgelerini dosyaya sunun. Raporda ve ödeme kararında arazi malikinin hakkıyla kaynak hakkı lehtarının hangi talebinin ele alındığı açıklansın. Su tesislerinin veya boru hattının mülkiyeti de ayrı olabilir; yalnız “suyun parası” adıyla farklı hakları tek kalemde birleştirmeyin. Kesin paylaşım, mevcut hak ve alınan kapsam belirlenmeden hesaplanamaz.