Evimin yarısını satın aldım, yarısı bana bağışlandı; kamulaştırma parasının vergisinde iki kısmı ayırmalı mıyım?

Evet. Aynı evin tapusu sonunda tamamen sizin adınıza geçmiş olsa da satın alınan payla gerçekten karşılıksız bağışlanan payın edinim niteliği aynı değildir. Ticari faaliyet dışındaki kişisel taşınmazlarda, karşılıksız edinilen payın devri değer artışı kazancı kapsamına girmez; bedel ödeyerek alınan pay ise kendi edinimi ve elden çıkarılması arasındaki süreye göre ayrıca incelenir. Bir yarının bağış olması, satın alınan diğer yarıyı da karşılıksız edinilmiş hâle getirmez.

Tapu işlem geçmişinden her payın hangi tarihte, hangi işlemle ve hangi oranda size geçtiğini çıkarın. Satış senedi ve ödeme belgeleriyle bağış işlemine ait kayıtları ayrı tutun. Son düzenlenen tapu belgesinin tarihi veya kamulaştırma parasının tek havaleyle gelmesi, bütün paylar için aynı edinim türü ve tarihi kullanmayı haklı kılmaz. İşlem belgeleri arasında satış, bağış veya pay değişimi yönünden çelişki varsa önce bunun gerçek niteliği açıklığa kavuşmalıdır.

Kamulaştırma bedelinin hangi kısmının hangi paya karşılık geldiğini gösteren bir hesap hazırlatın. Satın alınan pay için kendi maliyeti ve kanunen dikkate alınabilecek giderleriyle net kazanç araştırılır; bütün evin maliyetini yalnız bu payın hasılatından indirmeyin. Vergi idaresinin pay değişimine ilişkin açıklamalarında da önceden mirasla edinilmiş pay ile sonradan karşılık verilerek alınan pay ayrı değerlendirilmiştir; bu yaklaşım, tek tapudaki bütün payların geçmişinin aynı sayılamayacağını gösterir.

Bu ayrım, bağışın yapıldığı sırada doğabilecek başka vergi yükümlülüklerini ortadan kaldırdığı veya bütün kamulaştırma ödemesinin yarısının mutlaka vergi olduğu anlamına gelmez. Satın alınan pay yönünden süre, net kazanç ve ilgili yılın istisnası birlikte değerlendirilir. Taşınmaz işletmeye dâhilse veya işlem ticari faaliyet içindeyse kişisel malvarlığına ilişkin bu kurallarla yetinmeyin; pay dökümünü ve edinim belgelerini bu ayrımı yapabilecek vergi değerlendirmesine sunun.