Vergi ve mali sonuçlar
Kamulaştırma parasının tamamıyla yeni ev aldım; bu kullanım tek başına gelir vergisi muafiyeti sağlar mı?
Hayır. Kişisel taşınmazın kamulaştırma parasını yeni bir ev almak için kullanmanız, tek başına gelir vergisinden muafiyet sağlamaz. Değer artışı kazancı bakımından önce elden çıkarılan taşınmazın edinim şekli, elde tutulduğu süre ve oluşan net kazanç incelenir. Paranın daha sonra barınma amacıyla harcanması, bu incelemenin yerine geçen genel bir vergisizlik kuralı değildir.
Yeni evin satın alma bedelini, kamulaştırılan eski taşınmazın maliyeti gibi hesaptan düşmeyin. Kanundaki net kazanç hesabında elden çıkarılan malın kendi maliyeti ile elden çıkarma nedeniyle yapılıp sizin üzerinizde kalan uygun giderler ve ödenen vergi ve harçlar dikkate alınır. Yeni evin alınması ayrı bir edinimdir; onun bedeli yalnız yeniden ev alma amacı taşıdığı için eski taşınmazın devrine ait gider olmaz.
Eski taşınmazın edinim ve maliyet belgeleriyle kamulaştırma karşılığını bir dosyada; yeni evin sözleşme, tapu ve ödeme belgelerini başka bir dosyada tutun. Böylece hangi ödemenin eski taşınmazın devrine, hangisinin yeni alıma ait olduğu görülebilir. Eski taşınmaz bakımından süre veya karşılıksız edinim nedeniyle değer artışı kazancı oluşmaması mümkün olsa da bunun gerekçesi yeni eve para yatırılması değildir.
Net kazanç, ilgili yılın istisnası ve beyan koşulları ayrıca kontrol edilmelidir. Bir işletmenin malvarlığı, ticari faaliyet veya özel bir teşvik hükmü söz konusuysa kişisel konut için verilen bu yanıtla bütün vergileri sonuçlandırmayın. Ancak yalnız “paranın tamamını eve harcadım” açıklamasıyla beyan incelemesini bırakmak veya kazancı sıfırlamak güvenli değildir.