Taşınmaz ticareti yapan şirketimizin stok arsası kamulaştırıldı; sabit kıymet satış istisnası aynı şekilde uygulanır mı?

Satmak üzere elde tuttuğunuz stok arsa ile şirketin faaliyetinde kullandığı sabit kıymet için aynı taşınmaz satış kazancı istisnasını varsaymayın. Kurumlar vergisindeki eski taşınmaz istisnasının geçiş kapsamında uygulanabildiği hâllerde bile, taşınmaz ticareti yapan kurumun bu amaçla elinde bulundurduğu taşınmazdan elde ettiği kazanç kapsam dışındadır. Stok arsanın iki yıldan uzun süredir şirkette bulunması bu ticari amaç ayrımını tek başına ortadan kaldırmaz.

Buna karşılık şirketin taşınmaz ticareti yapması, sahip olduğu her taşınmazın istisna incelemesinin peşinen aynı sonuçla bitmesi demek değildir. Ticaret konusu yapılan arsa veya bina ile şirketin kendi faaliyetinin yürütülmesine tahsis ettiği merkez gibi bir taşınmaz ayrılır. İkinci durumda da aktife giriş tarihi ve diğer kanuni şartlar sağlanmadan istisna uygulanamaz; sadece “sabit kıymet” hesabına taşımak yeterli değildir.

Arsanın edinilme amacını, stok ve sabit kıymet kayıtlarını, proje veya satış hazırlıklarını, fiilî kullanımını ve geçmiş hesap hareketlerini belgeleyin. Kamulaştırma dosyasına ek olarak bu kayıtlar, kıymetin gerçekten ticaret için mi yoksa şirketin kendi kullanımı için mi tutulduğunu açıklar. Kamulaştırmanın zorunlu olması, stok olarak tutulan arsayı geriye dönük biçimde şirketin kullanım binasına dönüştürmez.

Bu sonuç, KDV’deki yeni kamulaştırma istisnasıyla karıştırılmamalıdır. Yeni hükmün taşınmaz devri, kamulaştıran kamu tüzel kişisi ve yürürlük koşulları ayrıca değerlendirilir; kurumlar vergisindeki stok ayrımını başka bir verginin hükmüne otomatik şart olarak eklemeyin. Şirket kazancındaki maliyet hesabını, kazanç istisnasını ve KDV uygulamasını üç ayrı başlıkta gösterin; birindeki istisnanın bulunmaması diğerlerinin de aynı sonucu vereceği anlamına gelmez.