Kamulaştırılan binada hem vergili kiralama hem istisnalı faaliyet vardı; girdi KDV'sini nasıl ayıracağımızı araştırmalıyız?

Önce binadaki faaliyetlerin adlarını değil, her bir işlem için KDV indirim hakkı bulunup bulunmadığını ayırın. Vergili kiralama ile indirim hakkı vermeyen istisnalı faaliyet bir aradaysa, girdi KDV’sinin tamamını nihai olarak indirimde bırakmak doğru değildir. Ancak her istisna indirim hakkını kaldırmaz; “istisnalı faaliyet” denilen işlemin hangi hükme dayandığı belirlenmeden bütün ilgili KDV’yi indirilemez saymayın.

Alış faturalarını hangi işe ait olduklarını gösterecek biçimde gruplayın; ortak genel giderleri ve binaya ilişkin amortismana tabi kıymet kayıtlarını ayrıca belirleyin. Kısmi indirim düzenlemesinde, aynı dönemin toplam satışları içindeki indirim hakkı tanınmayan işlemlerin oranı üzerinden ilgili yüklenilen vergi ayrılır ve beyannamede ilave edilecek KDV olarak gösterilir. Ortak gider ve kıymetlere ilişkin vergi de bu esaslarla ayrıştırılır; yalnız kiraya verilen metrekareyi seçip bunu her kaleme uygulanacak kesin vergi oranı saymayın.

Kira sözleşmelerini, istisnalı işlemin hukuki dayanağını, dönemlere göre satış ve gelir dökümlerini, alış faturalarını ve önceki KDV beyannamelerini bir araya getirin. Hangi tutarın daha önce indirimde kaldığı, hangisinin indirimden çıkarılıp gider hesabına aktarıldığı izlenebilsin. Taşınmazın kullanımını anlatan planlar yardımcı olabilir; fakat vergi kaydının ve uygulanacak kısmi indirim yönteminin yerini tek başına tutmaz.

Kamulaştırma nedeniyle yapılacak düzeltme bu geçmiş ayrımdan sonra ayrıca hesaplanır. Yeni istisnanın girdi KDV’sine ilişkin kuralıyla amortismana tabi kıymetlerin kullanılan faydalı ömrüne ilişkin koruma birlikte değerlendirilmelidir. Önceden indirilemediği için zaten ayrılmış bir tutarı kamulaştırma sırasında yeniden indirimden çıkarmayın. Karma faaliyet hesabıyla kamulaştırma tesliminin hesabını ayrı çizelgelerde gösterip sonuçlarını birbirine bağlamak, mükerrer düzeltmeyi önler.