Kamulaştırma bedeliyle birlikte ödenen gecikme faizi gelir vergisinde ana parayla aynı tür gelir midir?

Kural olarak aynı tür gelir gibi birleştirilmez. Taşınmazın devri karşılığındaki ana bedelle, bu alacağın geç ödenmesi nedeniyle ayrıca hesaplanan faiz farklı kalemlerdir. Kişisel malvarlığı bakımından alacak faizi, menkul sermaye iradı olarak incelenir. Bu nedenle ana bedelde değer artışı kazancı çıkmaması, yanında ödenen faizin de aynı gerekçeyle vergisiz olduğu anlamına gelmez.

Mahkeme kararında veya ödeme cetvelinde ana para, faizin başlangıç ve bitiş tarihleri, faiz tutarı ve varsa bankada ayrıca oluşan getiri ayrı gösterilsin. İdarenin gecikme nedeniyle ödediği alacak faiziyle bankanın mevduata verdiği faiz aynı ödeme kaynağı değildir. Tek havale yapılmış olması bu ayrımı kaldırmaz; toplam dekontun yanında ayrıntılı hesap dökümünü isteyin.

Gelir İdaresinin kamulaştırmasız el atma tazminatına bağlı faizleri ele alan açıklamasında, faiz geliri üzerinde hukuki ve ekonomik tasarruf olanağı doğması esas alınmıştır. Faizin yalnız kararda hesaplanmış olmasıyla emrinize hazır hâle gelip istenildiğinde ödenebilir olması aynı değildir. Taksitle gelen faizlerde hangi tutarın hangi yıl tasarrufunuza girdiğini gösteren kayıtları koruyun; bu açıklamayı taşınmaz ana bedelinin beyan yılını kendiliğinden belirleyen kural gibi kullanmayın.

Türkiye’de tam mükellef gerçek kişi bakımından, tevkifata ve istisnaya konu olmayan menkul sermaye iratlarının ilgili yıldaki toplamı ve o yılın beyan haddi kontrol edilir. Eski bir özelgedeki parasal sınırı bugüne taşımayın. Faiz ticari faaliyete bağlıysa veya dar mükellefiyet söz konusuysa değerlendirme değişebilir; ana para, alacak faizi ve banka getirisini ayrı dökerek beyan incelemesi yaptırın.