Evin önündeki yol yıllardır halk tarafından kullanılıyor ama belediye hiçbir şey yapmadığını söylüyor; bu yine kamu el atması olur mu?

Yolun halk tarafından kullanılması tek başına belediyenin arazinize el koyduğunu kanıtlamaz; belediyenin “biz yapmadık” demesi de incelemeyi bitirmez. Önemli olan, özel mülkiyetinizdeki bölümün hangi fiil ve hangi kamu hizmeti kapsamında yol olarak kullanıma ayrıldığıdır. Komşuların kendi aralarındaki geçişiyle idarenin oluşturduğu veya kendi hizmetine kattığı yol aynı hukuki durum değildir.

Yolun ilk açılışını, sonradan genişletilmesini, asfalt ve bakım işlerini ayrı tarihlerle araştırın. Belediye veya başka bir idarenin iş emri, ihale ve bakım kaydı, yer teslim tutanağı ve yol envanteri bu bağlantıyı aydınlatabilir. Eski hava fotoğrafları, kadastro planı ve yerinde ölçüm de kullanılan şeridin gerçekten sizin tapulu parselinizde olup olmadığını göstermelidir. Belediyenin sınırları içinde bulunmakla belediyenin müdahalesi aynı şey değildir.

Kamulaştırma, tapuda terk, geçerli bir geçiş hakkı veya kullanım anlaşması bulunup bulunmadığını da kontrol edin. Uzun süre sessiz kalınmış olması veya yoldan herkesin yararlanması, tek başına tapunuzun belediyeye geçtiği kabulüne yetmez. Buna karşılık önceden kurulmuş bir hak varsa onun gerçek kapsamı incelenmeden bütün kullanımı haksız saymak da doğru olmaz.

Talebinizi yalnız “yıllardır yol var” diye değil, müdahale edilen alanı ve sorumlu olduğunu düşündüğünüz idarenin somut faaliyetini göstererek kurun. Kamuya kalıcı özgüleme saptanırsa el atmanın önlenmesi veya uygun koşullarda bedel karşılığı giderim değerlendirilir; yalnız özel kişilerin haksız geçişi saptanırsa bu kişilerle olan mülkiyet uyuşmazlığı ayrıca ele alınır. İlk müdahale tarihi de korunmalıdır; eski dönemlere ilişkin özel usulleri her yeni olaya taşımayın.