Tapudaki satış bedeliyle banka dekontu uyuşmuyor; raporda hangi tutarın neden kullanıldığı açıklanmalı mı?

Evet. Kamulaştırma hesabında kullanılan bir satışın tapudaki bedeliyle banka kaydı çelişiyorsa, bu farkın araştırılması ve raporda hangi tutarın neden esas alındığının açıklanması gerekir. Ancak dekonttaki rakamın yüksek olması, o rakamın otomatik olarak gerçek satış bedeli kabul edileceği anlamına gelmez. Tapuda yazan bedelin hiçbir şekilde sorgulanamayacağı da söylenemez.

Önce iki belgenin aynı satışa ait olduğu doğrulanmalıdır: aynı parsel veya pay mı satılmış, parayı kim kime göndermiş, ödeme açıklamasında ne yazıyor? Dekont tek bir taksiti gösterebilir; toplam ödeme başka bir borcu, komisyonu, birden fazla taşınmazı veya taşınır eşyayı da içeriyor olabilir. Bunlardan herhangi birinin bulunduğu baştan kabul edilmez. Resmî satış belgesi, ödeme tarihleri ve varsa sözleşme, iade ya da kalan borç kayıtları birlikte incelenir.

Yalnız “buralarda tapu bedelleri hep düşük yazılır” demek yeterli değildir. Bu düşünceyle kayıtlı fiyatı ikiye katlamak veya yerine dayanağı belli olmayan bir piyasa rakamı koymak sağlıklı bir değerleme olmaz. Çelişki çözülemiyorsa o satışın güvenilir bir emsal olup olmadığı tartışılmalı ve gerektiğinde başka uygun, doğrulanabilir satışlar araştırılmalıdır.

Gerçek ödeme tutarı ortaya konulsa bile sizin arsanızın bedeli aynı rakam olmak zorunda değildir. Emsal satışın değerleme tarihinden önce yapılmış ve özel bir amaç taşımayan uygun bir satış olması gerekir. Satış tarihi, satılan pay, yapı içerip içermediği, imar durumu, konum ve diğer özellikler karşılaştırılır. Arazi niteliğindeki yerlerde ise başka bir değerleme yöntemi uygulanır. Buradaki açıklama, bir satışın kamulaştırma hesabında emsal olarak kullanılmasına ilişkindir; satışın geçerliliği, alıcı ile satıcının kendi alacağı veya vergi uyuşmazlığı ayrı konulardır.

Elinizdeki belgelerin tamamını, mümkünse doğrulanabilir asıl elektronik kayıtlarıyla saklayın. Başkasının banka hesabına izinsiz ulaşmayın; dava varsa gerekli ve belirli kayıtların mahkemece getirtilmesi istenebilir. Rapor tebliğ edilmişse hangi satışın hangi belgesiyle çeliştiğini ve hesaba etkisini somut olarak belirtin. Belge araştırması rapora itiraz veya karara başvuru süresini durdurmaz. Daha önce bağlayıcı satın alma anlaşması yapılmışsa da yeni bir dekont bulunması tek başına bedeli yeniden tartışma hakkı vermez.