Sit alanındaki eski binam riskli diye boşaltıldı ama koruma planı yapılmadığı için yenisini de yapamıyorum; hangi belirsizlik için giderim isteyebilirim?

Riskli yapının boşaltılmasının sebebiyle, sonrasında taşınmazı ne şekilde kullanabileceğinizin yıllarca belirsiz kalmasını ayırın. Giderim talebi yalnız “ev boşaltıldı” demekle sınırlı değildir: Koruma planının yapılmaması nedeniyle yeniden yapılaşmanın mümkün olup olmadığının belirlenememesi ve bu bekleyişin gerçek kullanım kaybı ayrıca önem taşıyabilir. Bu, sit statüsünün otomatik olarak kaldırılması veya eski binayı aynı biçimde yeniden yapma hakkı demek değildir.

Anayasa Mahkemesi, doğal sit alanındaki riskli yapının boşaltılmasından sonra koruma planı tamamlanmadığı için uzun süre kullanım belirsizliği yaşayan bir malikin başvurusunda ihlal bulmuştur. İdarenin plan hazırlama iradesi göstermesini, devam eden belirsizliği ve zararı karşılayan yeterli bir açıklama saymamıştır. İncelenen olayda, koruma kararından sonra da bir süre konut kullanımı sürdüğü için bütün dönemi baştan beri kullanılamazmış gibi ele almamıştır.

Yapının önceki izinlerini, riskli yapı ve tahliye belgelerini, gerçekten yıkıldıysa yıkım tarihini ve kayıtlarını, koruma statüsünü, plan başvurularını ve idarenin cevaplarını birlikte hazırlayın. Kullanım hangi gün sona erdi, bugün hangi başvuru neden sonuçlandırılamıyor, plan sürecinde hangi somut aşama bekleniyor, açıklansın. İleri sürülen kira veya kullanım kaybını belgeleyin; yıkımın gerçekleşip gerçekleşmediği gibi temel bir olayın araştırılmadan bırakılması, kaybın sağlıklı değerlendirilmesini engeller.

Talebiniz, korumadan doğan her olağan sınırlamanın bedelini istemek yerine, uzayan belirsizliğin size yüklediği somut külfeti göstermelidir. Takas gibi bir imkândan yararlanıp yararlanamayacağınız da plan yokluğunda belirsiz kalmışsa bunu ayrıca belirtin; bu, kesin takas hakkınız bulunduğunu göstermez. Anayasa Mahkemesi değinilen olayda doğrudan tazminat ödememiş, ihlalin giderilmesi için yeniden yargılama öngörmüştür. Paraya doğrudan hükmedilmemesini zarar yokmuş gibi okumayın; giderim, ihlal gerekçesine uygun biçimde belirlenmelidir.