Hak arama ve giderim
Mahkeme mülkiyet hakkıma müdahale olduğunu kabul etti; bu mutlaka hukuka aykırılık demek mi?
Hayır. “Mülkiyet hakkına müdahale var” denmesi, hakkınızın kullanılması veya taşınmaz üzerindeki yetkilerinizin etkilendiğinin kabulüdür. Bu tespit, tek başına “mülkiyet hakkı ihlal edildi” sonucuyla aynı değildir. Müdahalenin hangi dayanağa, amaca ve sınırlamaya bağlı olduğu ayrıca değerlendirilir.
Anayasal incelemede kanuni dayanak, kamu yararı amacı ve ölçülülük ayrı sorulardır. Bir müdahalenin kamu yararı taşıması, kanuni usule uyulmamasını tek başına gidermez. Öte yandan kullanımınızın bir ölçüde sınırlandırılması da her olayda taşınmazın tamamının satın alınmasını veya tam bedel ödenmesini gerektirmez; kısıtın kapsamı ve üzerinize yüklediği somut külfet önemlidir.
Anayasa Mahkemesi, askerî güvenlik şerhi bulunan ancak tarımsal kullanımı süren taşınmazlara ilişkin bir olayda mülkiyet hakkına müdahale olduğunu kabul etmiş, somut kısıtları değerlendirerek ihlal bulmamıştır. Başka bir olayda ise kamu yararı amacıyla dere ıslahı yapılırken taşınmaza kanuni usul izlenmeden girilmesini kanunilik yönünden ihlal saymıştır. Bu iki örnek, “müdahale” sözcüğünün tek başına sonucu belirlemediğini gösterir.
Kararda yalnız müdahalenin kabul edildiği paragrafı değil, devamındaki gerekçeyi ve hüküm bölümünü de okuyun. Sizin şikâyetiniz hangi kullanımın engellendiği, işlemin kanuni dayanağı, uygulanan usul veya yükün ağırlığıyla ilgili, açıkça belirtin. İhlal bulunması hâlinde de uygulanacak giderimin ne olduğuna ayrıca bakın; müdahale, ihlal ve giderim üç ayrı değerlendirmedir.