El atmanın delilleri kaybolacak diye tespit istedim ve reddedildi; AYM’ye gitmeden asıl tazminat davasının bitmesini her durumda beklemem mi gerekir?

Her durumda asıl davanın bitmesini beklemek gerektiği söylenemez. Şikâyetiniz, mülkiyet hakkınızı koruyacak bir delilin zamanında toplanmaması yüzünden sonradan kullanılamayacak olmasıysa, yalnız ileride dava açabileceğiniz söylenmesi yeterli olmayabilir. Ancak her delil tespiti reddi de doğrudan kabul edilebilir bir AYM başvurusu veya hak ihlali oluşturmaz.

Anayasa Mahkemesi, taşınmazlarına müdahale edildiğini ileri süren kişilerin delil tespiti talebinin reddini bu ayrımla incelemiştir. Kaybolabilecek delil sorununun asıl dava sonrasına bırakılmasının, zamanında korunmayan delilin doğurduğu sonucu gidermeyebileceğini belirtmiştir. Bu nedenle başvuruyu mülkiyetin korunması bakımından ele almış; sırf esas davanın açılmamış olması nedeniyle inceleme dışında bırakmamıştır.

Buna rağmen aynı olayda ihlal bulunmamıştır. İstenen bilgilerin belediyeden öğrenilebilecek kayıtlar olduğu, hangi delilin kaybolacağı veya sunulmasının önemli ölçüde güçleşeceğinin somut olarak açıklanmadığı görülmüştür. Dolayısıyla başvurunun bu yönden incelenebilmesiyle, tespit talebinin haklı bulunması farklı aşamalardır. “Deliller kaybolacak” demek tek başına yeterli değildir.

Tespit dilekçesinde hangi olgunun hangi delille gösterileceğini, delilin ne zaman ve neden kaybolabileceğini açıklayın. Ret kararını, varsa bu riski gösteren yıkım veya müdahale belgelerini ve başka yoldan delile ulaşma imkânını birlikte değerlendirin. Mülkiyetin zamanında korunması ihtiyacıyla, asıl tazminat talebini birbirine karıştırmayın; bu örnek asıl davanın yerine AYM’de doğrudan tazminat hesabı yaptırma yolu değildir.