Üst hakkı sözleşmesindeki sona erme bedeli kamulaştırma halinde de uygulanır mı?

Üst hakkı sözleşmesindeki “sona erme bedeli” hükmünün kamulaştırmada da aynen uygulanacağını yalnız başlığına bakarak söylemek mümkün değildir. Önce hükmün hangi sona erme sebebini düzenlediğini ve bedeli kimin kime ödeyeceğini belirleyin. Süre dolunca yapıların arazi malikine kalması karşılığındaki ödeme ile idarenin kamulaştırdığı hakkın karşılığı aynı borç olmayabilir.

Türk Medeni Kanunu, üst hakkı sona erdiğinde yapıların arazi malikine kalmasını ve aksi kararlaştırılmadıkça malikin bunlar için bedel ödememesini düzenler. Bedel ödenmesi kararlaştırılmışsa miktarı ve hesabı belirlenir; bu anlaşmalar için resmî şekil ve tapuya şerh imkânı da öngörülür. Ancak bu hükümleri, kamulaştıran idarenin her özel sözleşmedeki tutarı ayrıca ve koşulsuz ödemek zorunda olduğu şeklinde okumayın.

Resmî senette kamulaştırma açıkça düzenlenmiş mi, yalnız sürenin dolması mı yazılmış, yapıların malike kalması ödeme koşulu yapılmış mı, inceleyin. Üst hakkı veya yapılar hangi tarihte ve hangi işlemle elden çıkmış? Ödeme yükümlüsü malik olarak gösterilmişse bunun idarenin kanuni bedel borcundan ayrı olup olmadığı açıklığa kavuşturulmalıdır. Sözleşme hükmünün kapsamı çekişmeliyse yalnız kısa bir alıntıyla sonuç çıkarmayın.

Sözleşmeyi ve eklerini, tapu şerhlerini, sona erme ve kamulaştırma belgelerini, yapılan ödemeleri birlikte inceletin. Üst hakkı üzerinde rehin varsa, kararlaştırılmış sona erme bedeli bakımından rehin alacaklılarını koruyan hükümler de önem taşır; her paranın doğrudan size serbestçe ödeneceğini varsaymayın. Hangi kalemin hangi kaybı veya borcu karşıladığı belirlenmeden sözleşme bedeliyle kamulaştırma bedelini otomatik toplayarak kesin alacak hesaplamayın.