Bölünme sırasında taşınmaz bir şirkete, alacaklar başka şirkete bırakıldı; kamulaştırma parasının sahibi kimdir?

Bu durumda yalnız tapunun bir şirket adına geçmesine veya planda “alacaklar” başlığı bulunmasına bakılarak kamulaştırma parasının kime ait olduğu kesinleştirilemez. Bölünmenin tescil tarihini, kamulaştırma işlemlerinin ve alacağın hangi aşamada bulunduğunu, bölünme sözleşmesi veya planındaki taşınmaz ve alacak tahsislerini birlikte incelemek gerekir. Taşınmazın devri ile daha önce doğmuş belirli bir alacağın tahsisi aynı kayıt olmayabilir.

Türk Ticaret Kanunu, bölünme sözleşmesi veya planında aktif ve pasiflerin açıkça bölümlere ayrılmasını, tahsisini ve ilgili envanterin bulunmasını; taşınmazların da tek tek gösterilmesini arar. Bölünme ticaret siciline tescille geçerlilik kazanır ve tescil anında envanterde yer alan aktif ve pasifler devralan şirketlere geçer. Bu nedenle somut parselin, kamulaştırma dosyasının ve varsa belirli bedel alacağının hangi şirkete bırakıldığını gösteren tam belge zinciri önemlidir.

Gerçekten tahsis edilmemiş bir malvarlığı konusu varsa kanunun ayrı tamamlayıcı kuralı vardır: Tam bölünmede devralan şirketler, kendilerine geçen net aktif malvarlığı oranında paylı hak kazanır; kısmi bölünmede konu devreden şirkette kalır. Bu kural alacaklara da kıyasen uygulanır. Fakat çelişkili veya tartışmalı bir tahsisi hemen “hiç tahsis yok” sayarak bu oranları uygulamayın; önce planın kapsamı ve ilgili hakkın hangi tarihte mevcut olduğu açıklığa kavuşturulmalıdır.

Tescil ilanını, onaylı bölünme sözleşmesini veya planını, ek envanteri, tapu kayıtlarını ve kamulaştırma dosyasındaki tarihli belgeleri idareye ve dava varsa mahkemeye sunun. Birden fazla şirket aynı bedeli istiyorsa çekişmeyi saklamadan hak sahibi ve ödeme talimatının belirlenmesini isteyin. Genel bir “arsa burada, bütün alacaklar orada” ifadesiyle tek taraflı ödeme yapılmasını beklemek veya ortakların kişisel hesaplarına para istemek yerine somut hak tahsisi çözümlenmelidir.