İmar uygulamasında alanım azalmasa da çok değersiz yere taşındım; bu mutlaka kamulaştırmasız el atma mı olur?

Hayır; yüzölçümünüzün korunmasına rağmen daha değersiz bir yere dağıtılmanız, tek başına fiilî kamulaştırmasız el atma sayılmaz. Sorun önce parselasyonun dağıtım ve eşdeğerlik yönünden hukuka uygunluğudur. Buna karşılık “aynı metrekare verildi, zarar olamaz” cevabı da yeterli değildir; yerin konumu ve kullanılabilirliği alan kadar önem taşıyabilir.

Güncel İmar Kanunu, düzenleme sonucunda verilecek parsellerin öncelikle eski taşınmazın bulunduğu yerden; bu mümkün değilse en yakınındaki eşdeğer alandan verilmesini öngörür. Bu hüküm, her malike istediği parseli seçme hakkı veya mutlaka eski sınırların korunması garantisi vermez. Eski bir uygulamayı değerlendirirken de bugünkü hükmü geriye yürütmek yerine o tarihteki düzenlemeyi ve geçiş kurallarını incelemek gerekir.

Eski ve yeni parselin yalnız büyüklüğünü değil, imar kullanımını, yapılaşma koşullarını, yola cephesini, konumunu ve fiilî durumunu karşılaştırın. Dağıtım cetveli ve plan üzerinden neden aynı yerde tahsis yapılamadığı, verilen yerin hangi özelliklerle eşdeğer kabul edildiği açıklansın. Değer düşüklüğü iddianızı sadece “eski yerim daha iyiydi” sözüyle değil, karşılaştırılabilir teknik verilerle somutlaştırın.

Talebinizi buna göre ayırın: Dağıtımın hukuka aykırılığının giderilmesi, bu işlemden doğan somut zararın karşılanması ve varsa yeni parseliniz üzerindeki ayrı fiilî işgal farklı konulardır. İdari işlemin denetimi veya tazminat koşulları, yalnız dilekçeye “el atma” yazılmasıyla değişmez. Yeni parsel size bırakıldığı hâlde fiilen başka biri kullanıyorsa, o kullanımın hukuki dayanağını da ayrı araştırın.