Yol için bıraktığım yer yol açılmadan konut parseli oldu; eski mal sahibi olarak geri isteyebilir miyim?

Geri isteme imkânı bulunabilir; fakat yol için bırakılan her yerin konut alanına dönüşmesi otomatik tapu iadesi doğurmaz. Önce yerin hangi işlemle elinizden çıktığını belirleyin: Kanuni parselasyonda alınmış düzenleme ortaklık payı, yapılaşma karşılığındaki terk ve yol yapılması koşuluyla bağış aynı işlem değildir. Özellikle açık bir kullanım koşulu varsa, idarenin bu koşulu yerine getirip getirmediği ayrıca incelenmelidir.

Anayasa Mahkemesi, yol yapılması koşuluyla belediyeye bırakılan bölümün konut alanına dönüştürüldüğü bir olayda, eski maliklerin iade beklentisini mülkiyet hakkı kapsamında değerlendirmiştir. Belediyenin ekonomik yararıyla maliklere yüklenen külfetin dengelenmemesini ihlal saymıştır. Bununla birlikte karar, her durumda mutlaka iade gerektiğini söylememiş; somut koşulların değerlendirilmesini istemiş ve yeniden yargılama yoluna gitmiştir. Dolayısıyla benzer karar var diye tapu kendiliğinden adınıza dönmez.

Terk veya bağış belgesinin tamamını, resmî senedi, varsa taahhütnameyi, işlemin tarihini, eski ve yeni planları ve tapu kayıt zincirini alın. Yol gerçekten hiç yapılmamış mı, önce kullanılıp sonra mı kaldırılmış, hangi bölüm konuta çevrilmiş ve kime devredilmiş, ayrı gösterin. Sadece plan üzerindeki eski “yol” yazısıyla sözleşmede bağlayıcı bir koşul bulunduğunu aynı şey saymayın; işlemin bütün belgeleri ve karşılığında elde edilen imar yararı da önemlidir.

İade talebinin reddi, plan değişikliği, parsellerin birleştirilmesi ve üçüncü kişiye devir farklı işlemler olabilir. Hangisine hangi talep ve süreyle başvurulacağı ayrıca belirlenmelidir. Eski bir devirde o tarihteki borçlar ve imar hukuku kurallarını inceletin; bugünkü bağışlama hükümlerini geçmiş her işleme doğrudan uygulamayın. Kamulaştırılan taşınmazın geri alınması için öngörülen kuralları da bedelsiz terk işlemine otomatik taşımayın.