Sit arazimin planı sonunda yapılıp kesin yapı yasağı geldi; takas isteyebiliyor olmam plansız geçen yılların zararını da ortadan kaldırır mı?

Planın sonradan tamamlanması ve takas isteme imkânının belirginleşmesi, plansız geçen dönemdeki bütün zararın giderildiği anlamına gelmez. Bugünkü koruma ve takas durumuyla, idarenin önceki yıllarda taşınmazın nasıl kullanılabileceğini belirsiz bırakmasının doğurduğu somut kayıp ayrı değerlendirilmelidir. Bu ayrım, her sit kısıtlaması için otomatik tazminat hakkı vermez.

Anayasa Mahkemesi, doğal sit alanındaki bir taşınmazda plan yapılmasının uzun süre gecikmesi nedeniyle açılmış tazminat davasını incelemiştir. Plan sonradan kesin yapı yasağını ve takas bakımından durumu açıklığa kavuşturmuştu. Ancak AYM, bu gelişmeyi önceki belirsizliğin etkilerini kendiliğinden ortadan kaldıran bir giderim saymamıştır. Şikâyet sit statüsünün kaldırılması değil, belirsizliğin zamanında giderilmemesinden doğan külfet olduğundan, ayrı yürüyen statü davasının sonucunu beklemek de bu talebin yerine geçirilmemiştir.

İlk koruma kararını, planın hazırlanması için yaptığınız başvuruları, idarenin cevaplarını ve gecikmeyle ilgili mahkeme kararlarını tarih sırasına koyun. Son planın hangi belirsizliği ne zaman giderdiğini; öncesinde yapılaşma, kullanım veya takastan yararlanma durumunun neden belirlenemediğini açıklayın. Koruma statüsünün olağan sınırlamalarıyla, gerekli plan yapılmadığı için ayrıca yaşanan bekleyişi ve bunun gerçek ekonomik etkisini birbirine karıştırmayın.

Takasın koşulları ayrıca incelenir; her sit taşınmazı için koşulsuz değişim güvencesi yoktur. Bununla birlikte yalnız “artık takas isteyebilirsiniz” denilmesi geçmiş kaybın karşılandığını göstermeye yetmez. Anılan olayda AYM, gecikme kaynaklı külfet için uygun giderim sağlanmamasını ihlal saymış ve yeniden yargılama öngörmüştür; doğrudan belirli bir bedel vermemiştir. Talebinizi bugünkü taşınmaz değerinin tamamıyla özdeşleştirmeden, hangi dönem ve hangi kayıp için giderim istediğinizi belgeleyin.