Okuma yazmam olmadığı için kamulaştırma uzlaşmasında hangi temsil ve irade güvenceleri gerekir?

Okuma yazma bilmemeniz tek başına iradenizi açıklayamayacağınız veya mutlaka bir vekille hareket etmeniz gerektiği anlamına gelmez. Ancak bedel, alınan alan, devir ve varsa vazgeçme ifadeleri size anlaşılır biçimde açıklanmadan bir tutanağı imzalamayın veya parmak basmayın. Metni okuyan yakınınızın sizin adınıza karar vermesi ile metni size açıklaması farklıdır.

Okuma yazma bilmediğinizi görüşmeden önce yazılı olarak bildirin; teklifin ve son tutanağın tamamının size okunup açıklanmasını isteyin. “Yalnız fiyatı görüştük” demekle bedel ve devri kabul eden belge düzenlenmesi aynı değildir. Kabul etmediğiniz veya anlamadığınız bölüm varsa bunun düzeltilmesini isteyin; boş ya da daha sonra doldurulacak belgeyi onaylamayın.

İmza atamıyorsanız kullanılacak işaretin usulü önemlidir. Türk Borçlar Kanunu, usulüne göre onaylanmış parmak izi, el işareti veya mühür kullanımını düzenler. Hukuk Muhakemeleri Kanunu da okuma yazma bilmediği için imza atamayanın bu şekildeki belgesinin senet niteliği için noterlikte düzenleme koşulunu; okuma yazma bildiği hâlde imza atamayan için farklı bir kuralı öngörür. Bu kuralları “yanımda herhangi iki kişi olsun, bütün belgeler geçerli olur” şeklinde yorumlamayın; belgenin türüne ve işlemin yapıldığı aşamaya uygun usul sağlanmalıdır.

Tapu işlemi aşamasında Tüzük, okuma yazma bilmeyen veya imza atamayan istem sahipleri için iki tanık bulundurulmasını ve parmak izi gibi işaretlerin özel usulünü düzenler. Bu tapu güvencelerini idaredeki her görüşmenin aynı şekle tabi olduğu şeklinde genişletmeyin. Temsilci kullanacaksanız da bedeli kabul ve taşınmazı devretme yetkisini açıkça kontrol edin; yalnız yanınızda bulunmak temsil yetkisi değildir. Düzenlenen belgenin bir örneğini alın ve iradenize aykırı bir kayıt varsa gecikmeden somut olarak bildirin.