Vekilimle kamulaştırma parasından belirli pay alacağına dair sözleşmem varsa onun tahsil yetkisiyle ücret hakkı aynı mıdır?

Hayır; ücret hakkıyla sizin adınıza parayı tahsil etme yetkisi aynı şey değildir. Bedelin belirli bir yüzdesinin ücret olarak kararlaştırılması, vekilinizin kalan parayı da kendi malı gibi kullanabileceği anlamına gelmez. Önce sözleşmenin bir ücret hesabı mı yaptığını, ayrıca bir alacak devri mi içerdiğini ve vekilin hangi tahsil yetkisine sahip olduğunu ayrı ayrı inceleyin.

Vekiliniz avukatsa, yalnız Avukatlık Kanunu’ndaki genel yüzde yirmi beş üst sınırına bakıp bu anlaşmanın geçerli olduğunu kabul etmeyin. Kamulaştırma Kanunu, bedelin tamamının veya bir kısmının avukata, dava vekiline ya da onlar adına hareket edenlere ait olacağının kararlaştırılmasını ayrıca yasaklar. Bu nedenle para üzerinden ücret hesabıyla, kamulaştırma bedelinin bir kısmını vekilin malı hâline getiren anlaşmanın hukuki niteliği özellikle incelenmelidir. Sözleşmede “ücret” yazması da, yalnız bir oran bulunması da bu özel yasağın uygulanıp uygulanmayacağını tek başına çözmez.

Tahsil yetkisi ise vekâletin ve yapılan işlemin kapsamına göre değerlendirilir; dava avukatının kanundan doğan yetkileri de ayrıca dikkate alınır. Sözleşmede alacağın bir kısmının devredildiği ileri sürülüyorsa, genel olarak aranan yazılı şeklin yanında kanuni devir engelleri de incelenir. Yazılı bir devir belgesi düzenlenmiş olması, Kamulaştırma Kanunu’ndaki özel yasağı kendiliğinden aşmaz. Ücret alacaklısı olma, tahsile yetkili temsilci olma ve alacağı geçerli biçimde devralma farklı sıfatlardır; biri diğerini otomatik doğurmaz.

Vekilden tahsil edilen bedeli, size aktarılan tutarı, ücret hesabını ve giderleri ayrı gösteren hesap isteyin. Vekilin hesap verme ve aldığı parayı teslim etme yükümlülüğü vardır. Avukatın kendi ücret ve gider alacağı ölçüsündeki kanuni tutma hakkı da, geçerliliği tartışılan bir bedel paylaşma anlaşmasını kendiliğinden geçerli kılmaz veya bütün paranın açıklamasız tutulmasını haklı çıkarmaz. Ücret sözleşmesi, vekâletname, varsa devir belgesi ve banka dekontları birlikte değerlendirilmelidir. Bankanın, yalnız sözleşmedeki oranı görerek vekilin o bedelin bağımsız hak sahibi olduğunu kabul edeceğini varsaymayın.