Belediye beş yıllık programına arsayı aldı ama hiçbir işlem yapmadı; programa alınması tek başına hakkımı ortadan kaldırır mı?

Hayır. Arsanın beş yıllık imar programına alınması, programın gerçekten uygulanmasıyla aynı değildir; tek başına kısıtlılığın giderildiğini veya mülkiyetin kamuya geçtiğini göstermez. İmar Kanunu, program sınırları içindeki kamu hizmeti alanlarının ilgili kuruluşlarca program süresi içinde kamulaştırılmasını ve gereken ödeneğin yıllık bütçelere konulmasını öngörür. Programda bir satır bulunması bu işlemlerin yerine geçmez.

Parselin tabi olduğu edinim yöntemini de kontrol edin. Güncel imar düzenlemesinde, düzenleme ortaklık payına konu kullanımlarda kalan özel taşınmazlar için arazi ve arsa düzenlemesi, ilgili kamu alanlarından karşılama, imar hakkı aktarımı ve kanundaki sıraya göre trampa veya satın alma gibi yollar düzenlenmiştir. Bu özel kapsamda kamuya geçiş için beş yıllık imar programı süresi ve en fazla bir yıllık uzatma hükmü vardır; bunu bütün plan kısıtlamalarını her defasında uzatan genel bir izin saymayın.

Belediyeden program kararını, parselin hangi etaba alındığını, sorumlu kamu kuruluşunu ve bugüne kadar yapılan somut işlemleri isteyin. Varsa uzatma kararının dayanağı ve tarihi de açıklansın. İlgili kuruluşun ödenek ve edinim kayıtlarını, tapuda bir değişiklik olup olmadığını ve kısıtlamanın fiilen devam edip etmediğini birlikte değerlendirin.

Kamulaştırma Kanunundaki özel kuralın koşulları varsa, uygulama imar planının yürürlüğünden itibaren öngörülen dönemde edinim işlemleri yapılması veya mülkiyet kullanımını engelleyen kısıtın kaldırılması gerekir. Sadece yeniden programa alınmak, sürenin ve önceki bekleyişin hiç yaşanmamış sayılmasına yeterli değildir. Koşullara göre kısıtın kaldırılması ve uğranılan kaybın giderilmesi değerlendirilebilir; programda bulunmak da bulunmamak da kendiliğinden kesin bir tazminat sonucu doğurmaz.