Arazimde 1956'dan önce patika vardı, asfalt yol çok sonra açıldı; hangi tarih esas alınır?

Ne eski patikanın varlığı ne de sonraki asfalt tarihi tek başına belirleyicidir. Güncel özel hüküm, 8 Ekim 1956 tarihine kadar taşınmazın kanundaki nitelikte fiilen kamu hizmetine tahsis edilmiş olmasını arar. Bu nedenle o tarihteki patikanın sıradan bir geçiş izi mi, özel kişilerce kullanılan bir güzergâh mı, yoksa kamu hizmetine uygun biçimde oluşturulmuş bir yol mu olduğu açıklığa kavuşturulmalıdır.

Kanun, kamu hizmetinin nitelik ve amacına uygun tesis veya yapı inşasını fiilî tahsis kabul eder. Sırf toprak zeminli olduğu için eski bir kamu yolunu yok saymak da, bir patika göründüğü için kendiliğinden kamulaştırılmış kabul etmek de doğru değildir. Asfaltlama yalnız mevcut yolun yenilenmesi olabilir; ilk kez kamu yolu açılması veya yolun genişletilmesi de olabilir. Hangi işin yapıldığı sonucunu değiştirir.

Eski pafta ve hava fotoğraflarını, yol yapım ve bakım kayıtlarını, sonraki asfaltlama projesini aynı parsel üzerinde karşılaştırın. Eski iz ile bugünkü yolun yeri ve genişliği örtüşüyor mu, hangi tarihte hangi alan kamu hizmetinde kullanılmaya başlanmış, bunlar teknik incelemeyle ortaya konulabilir. Bugünkü asfaltın bütün alanını eski patikanın kapsamı saymayın.

İdare eski rejime dayanıyorsa, yalnız patikanın yaşını değil kanunun aradığı fiilî tahsisi nasıl kanıtladığını da sorun. Koşullar gerçekleşmişse sonraki kaplama tarihi her şeyi yeniden başlatmaz; gerçekleşmemişse eski bir iz yeni el atmayı geçmişe taşımaz. Bu inceleme yapılmadan tek bir tarih üzerinden bedel talebinizin kesin kabul veya reddedileceği söylenemez.