Küçük çiftçi olduğum halde toprağı başkasına kiraladığım için peşin ödeme istisnası uygulanmayacağı söylendi; doğrudan işleme koşulunu nasıl değerlendirmeliyim?

Kanundaki güvence, yalnız küçük çiftçi olmaya değil, kamulaştırılan toprağı doğrudan doğruya işleten küçük çiftçi olmaya bağlanmıştır. Bu nedenle o toprağın başkasına kiralanmış olması önemlidir: Kiracı kendi hesabına işletiyor, siz yalnız kira alıyorsanız, küçük çiftçi olduğunuzu söylemeniz doğrudan işletme koşulunu tek başına karşılamaz. Ancak yalnız eski bir kira kaydına bakılarak bugün de aynı durumun sürdüğü varsayılmamalıdır.

Kamulaştırılan bölümün hangi dönemde kim tarafından ve hangi ilişkiyle işletildiğini gösterin. Kira sözleşmesinin süresi, sona erme veya teslim kayıtları, üretim ve tarımsal faaliyet belgeleri ile fiilî durumu açıklayan diğer kayıtlar birlikte incelenebilir. Başka bir arazinizi kendiniz işliyor olmanız, kiraya verilen bu toprağı da doğrudan işlediğiniz anlamına gelmez. Tersine bütün parsel yerine yalnız bir kısmı kiralanmışsa, kamulaştırılan bölümle kira kapsamını ayırın.

İdareden peşin ödeme güvencesini neden uygulamadığını, hangi dönem ve kayıtları esas aldığını yazılı açıklamasını isteyin. Bir belgeyi tek başına kesin “küçük çiftçi belgesi” saymayın; küçük çiftçi niteliği ile somut toprağın doğrudan işletilmesi ayrı koşullardır. Kiralama veya üretim ilişkisinin niteliği tartışmalıysa, kaydın adıyla yetinmeden gerçek durumun hukuken değerlendirilmesini sağlayın.

Bu özel peşin ödeme güvencesinin uygulanmadığı sonucuna varılması, idareye her projede taksit yapma yetkisi vermez. Önce projenin kanundaki taksit istisnasına gerçekten girip girmediği de incelenir. Koşulları sağlayan doğrudan işletici küçük çiftçi için ise toprağın bedelinin her hâlde peşin ödenmesi gerekir; sırf proje taksite uygun diye bu güvence göz ardı edilemez.