İdare proje için özel mülkümdeki taş ocağını ücretsiz kullanabileceğini söylüyor; bedelsiz kullanma yetkisi bunu kapsar mı?

Kamulaştırma Kanunu’nun 28. maddesindeki bedelsiz ocak kullanma yetkisi, özel kişilerin mülkiyet ve tasarrufundaki bir taş ocağını sırf kamu projesinde kullanılacak diye ücretsiz alma yetkisi değildir. Hüküm, belirli idareler ve işler bakımından saydığı ocakların özel mülkiyet ve tasarruf dışında olması koşulunu içerir. Bu nedenle özel mülkünüzdeki ocak için yalnız bu maddeye dayanılması karşısında, taşınmazın hukuki durumunun nasıl değerlendirildiğini sorun.

Tapu kaydını, parsel sınırlarını ve kullanılmak istenen ocak alanını gösteren belgeleri idareye sunun; talebin hangi idare adına, hangi iş için ve hangi sınırlar içinde yapıldığını yazılı isteyin. Şantiye yüklenicisinin malzemeye ihtiyaç duyması ile kanunun belirli idareye verdiği yetki aynı şey değildir. İdare, alanın özel mülkiyet veya tasarruf altında olmadığını ileri sürüyorsa bu kabulün dayandığı mevcut kayıtları açıklamasını talep edin.

Bu özel bedelsiz kullanım hükmünün uygulanamaması, ihtiyaç duyulan alan veya hakkın hiçbir yolla edinilemeyeceği anlamına gelmez. İdare başka bir kanuni yetkiyi veya anlaşmayı ileri sürebilir; gerekiyorsa mülkiyet ya da irtifak edinimi ayrı değerlendirilir. Ancak bunların usulü, kapsamı ve bedeli, 28. madde kapsamındaymış gibi kendiliğinden çözülmüş sayılamaz. Taşınmazın mülkiyetiyle ocak işletmesine ilişkin diğer izin ve yükümlülükleri de tek bir belgeye indirgemeyin.

Fiilen giriş yapılmış veya malzeme alınmışsa, kullanılan alanı, tarihleri ve mevcut durumu belgeleyin; varsa sevk ve ölçüm kayıtlarının korunmasını ve ilgili örneklerinin verilmesini isteyin. Ne alınan bütün malzemenin bedelinin otomatik olarak belirli bir tarifeden size ödeneceği ne de “kamu işi” açıklamasının karşılıksız kullanımı her durumda meşru kıldığı söylenebilir. İlk mesele, öne sürülen bedelsiz yetkinin sizin ocağınız için gerçekten uygulanabilir olup olmadığıdır.