Tarihi yapımı kendi imkânımla yenilemek istiyorum ama toplu restorasyon için alınacak deniyor; önerimi proje dosyasına hangi bilgilerle sunabilirim?

Kendi yapınızı yenileme isteğinizi yalnız “masrafını ben karşılarım” sözüyle değil, uygulanabilir bir proje önerisiyle sunun. Önce işlemin tarihi ve kültürel alanların yenilenmesine ilişkin özel kanun kapsamında olup olmadığını ve yapınızın onaylı yenileme projesindeki yerini öğrenin. Her tarihî bina için aynı yöntem geçerli değildir; alan ilanı, korunacak yapı ve uygulanacak proje birlikte değerlendirilmelidir.

Bu özel kanun, yenileme alanındaki uygulamada kendi parseli ve yapısı aynen korunarak yenilenecek yapıların belirli koşullarla parsel sahibince yapılmasına imkân verir. Projenin bütünlüğünün bozulmaması, belediyece kabul edilen projeye bağlı kalınması ve ilgili idarenin belirleyeceği amaçta kullanılması gerekir. İşin ortak projeyle eş zamanlı başlatılıp tamamlanması da esastır. Dolayısıyla kendiniz yaptırabilmeniz koşullu bir uygulama seçeneğidir; her yenileme veya kamulaştırma kararını tek taraflı olarak durduran bir hak değildir.

Önerinize parsel ve yapı bilgilerini, mevcut tescil ve koruma kararlarını, varsa rölöve, restitüsyon ve restorasyon çalışmalarını; işi nasıl finanse edeceğinizi ve genel programla uyumlu takviminizi ekleyin. Bunları bütün proje bakımından hangi bağlantı ve ortak işlerin etkileneceğini açıklayarak sunun. İdareden yapınızın aynen korunarak yenilenecek yapılar arasında olup olmadığını, önerinizin hangi proje veya kullanım koşuluyla uyuşmadığını ve eksik görülen belgeleri yazılı belirtmesini isteyin. Kendi hazırladığınız taslak, gerekli kurul ve idare onaylarının yerine geçmez.

Kanun, yenileme alanlarında anlaşma yolunu esas almakla birlikte anlaşma sağlanamayan hâllerde kamulaştırmaya da izin verir; ayrıca verilen sürede yapılmayan uygulamaların idarece yapılıp masrafının malikten tahsiline ilişkin düzenleme içerir. Bu yüzden önerinizi zamanında ve kayıtlı sunun, cevapla birlikte proje ve edinim kararlarını da inceletin. Yalnız bedel davasında “kendim yenilemek istiyordum” demek, projeye veya kamulaştırmanın dayanağına ilişkin ayrı itirazların usulüne uygun ileri sürülmesinin yerini otomatik olarak tutmaz.