Kamu yararı kararını hizmeti denetlemeyen bir bakanlık vermiş; yetkiyi nasıl kontrol ederim?

Önce bakanlığın bu dosyada hangi sıfatla karar verdiğini belirlemelisiniz. Gerçek kişi veya özel hukuk tüzelkişisi yararına kamulaştırmada genel düzen, kamu yararı kararını görülen hizmet bakımından denetimine bağlı olunan yetkili kamu makamına bağlar. Bu nedenle hizmetle ilgisi olmayan bir bakanlığın karar vermesi, yalnız “bakanlık kararı var” denilerek geçiştirilemez.

Kararın tam metnini, yararına işlem yapılan kişiyi veya kurumu, hizmetin türünü ve dayanılan kanun maddesini isteyin. Bakanlık kamu yararı kararını mı vermiş, başka kurumun kararını mı onaylamış, yoksa sadece projeye teknik uygunluk mu bildirmiş? Bunların görev ve yetki dayanakları aynı değildir. Özel bir kanunun belirli sektörde başka bir kuruma yetki verip vermediği de kontrol edilmelidir.

Kamu kurumu yararına alınan yönetim kurulu veya yetkili organ kararının onayında da denetimine bağlı olunan bakan önem taşır. Buna karşılık bakanlığın doğrudan verdiği kamu yararı kararı ayrıca onaylanmaz. “Ayrıca onay gerekmez” kuralı, başlangıçta yetkisiz bir makamın karar vermesini kendiliğinden doğru hâle getirmez. Hangi makamın hangi işlemi yaptığı ayrı ayrı açıklanmalıdır.

Hizmet onaylı imar planına veya ilgili bakanlıkça onaylı özel plan ve projeye dayanıyorsa, ayrı kamu yararı kararı yerine yetkili icra organının kamulaştırmaya başlama kararı söz konusu olabilir. Bu durumda planın onayı, hizmetin o plana uygunluğu ve başlama kararı arasındaki bağı araştırın. Sadece kurum adlarının farklı olmasıyla sonuca varmayın; yetkiyi gösteren somut düzenleme ve belgeleri birlikte inceletin.