Kendi borcum yüzünden kamulaştırma hesabıma haciz geldi; bedelin özel koruması var mı?

Sırf kamulaştırma bedeli olması, parayı kendi borçlarınıza karşı kendiliğinden ve bütünüyle hacizden korumaz. Size ait para ve alacaklar, kanundaki istisnalar saklı olmak üzere, kişisel borcunuz için hacze konu olabilir. Burada sizin borcunuz nedeniyle sizin alacağınıza yönelen haciz ile bedeli ödemeyen kamu idaresinin mallarına haciz konulması farklı meselelerdir; idare mallarına ilişkin korumalar doğrudan sizin hesabınıza uygulanmaz.

Yine de “hesapta kamulaştırma parası var, her haciz geçerlidir” sonucu çıkarılamaz. Hak sahibinin kim olduğu henüz belli olmadığı için mahkeme emriyle bankada bekletilen bedel ile size ödenmesine karar verilmiş ve çekilebilir hâle gelmiş para aynı durumda değildir. Haczin bankadaki mevcut paraya mı, idareden olan alacağınıza mı yöneldiği; haciz tarihinde hangi hakkın doğmuş olduğu ve size düşen pay araştırılmalıdır. Hak sahipliği nedeniyle uygulanan bloke, kişisel borç haczinden farklıdır; fakat yalnız hesabın “bloke” olarak adlandırılması da genel bir haczedilmezlik güvencesi değildir.

Ayrıca kamulaştırılan taşınmaz için daha önce haczedilmezlik kararı verilmişse veya barınma ya da zorunlu tarımsal geçim ihtiyacına dayalı bir koruma ileri sürülüyorsa, bunun bedel üzerindeki etkisi ayrıca incelenmelidir. Taşınmazın niteliği, borcun kaynağı ve önceki haciz ile şikâyet işlemleri önemlidir. Ne bu korumanın paraya geçmediğini peşinen kabul etmek ne de “yeni ev alacağım” diyerek hesabın tamamının mutlaka korunacağını düşünmek doğru olur.

Bankadan haczin dayanağını, gönderen makamı, dosya numarasını, haczedilen tutarı ve paranın icra dosyasına aktarılıp aktarılmadığını yazılı öğrenin. Hesap hareketleri ve kamulaştırma ödeme dekontuyla birlikte mahkemenin depo ve ödeme kararlarını, haciz yazısını, borç hesabını ve varsa önceki haczedilmezlik kararını alın. Böylece başkasına ait paya veya borç, faiz ve masrafları aşan bir tutara müdahale edilip edilmediği de kontrol edilebilir.

Haczin kaldırılması veya sınırlandırılması gerekiyorsa, gerekçe ve başvuru yolu haczi koyan makama göre belirlenir. İcra dairesinin işlemi için icra mahkemesine şikâyet gündeme gelebilir; öğrenme ve tebliğ tarihlerini not ederek gecikmeden hukuki yardım alın. Yalnız bankaya başvurmak, şikâyet süresini koruduğunuz anlamına gelmez; şikâyet de mahkeme karar vermedikçe icrayı kendiliğinden durdurmaz. Vergi borcu için uygulanan e-hacizde ise farklı kamu alacağı takip kuralları bulunduğundan, aynı yol ve süreler otomatik uygulanmamalıdır.