Stratejik veya kritik maden denmesi arazim için özel acele yetkisinin bütün şartlarını sağlıyor mu?

Hayır. Bir şirketin madeni “stratejik” veya “kritik” diye tanıtması, araziniz için acele kamulaştırmanın bütün koşullarını tek başına sağlamaz. Güncel Maden Kanununda bu madenlere ilişkin özel bir hüküm vardır; ancak önce kanundaki belirleme ile şirketin kullandığı tanıtım ifadesini ayırmak gerekir.

Kanun, kritik madenleri arz kesintisi veya yüksek fiyat artışı hâlinde ciddi ekonomik sorun ya da güvenlik zafiyeti doğurabilecek, sanayinin temel girdileri arasında bulunan ve yüksek arz riski taşıyan madenler üzerinden tanımlar. Stratejik madenlerde ise ulusal güvenlik ve ekonomik refah için yüksek önem ile arzın iç veya dış etkenlerle kısıtlanabilmesi öne çıkar. Bu madenlerin tespiti, ilgili bakanlıklar ve kamu kurumlarının görüşleri alınarak Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığınca yapılır. Şirket yazısındaki sıfatı bu tespitin yerine koymayın.

Kanun, stratejik veya kritik madenlere ilişkin madencilik faaliyetleri için Kamulaştırma Kanunu hükümleri doğrultusunda acele kamulaştırma yapılabileceğini söyler. Bu ifade, arazinin bedelsiz veya mahkeme süreci olmaksızın alınabileceği anlamına gelmez. Dayanılan acele usulün hukuki yolu, gerekli taşınmaz ve edinilecek hakkın kapsamı, mahkemenin el koyma işlemi ve bedelin yatırılması ayrı ayrı kontrol edilmelidir. Her dosyada aynı makam ve belge dizisinin bulunduğunu varsaymak yerine, uygulanan yolun dayanağını isteyin.

İdareden madenin hangi belirlemeye göre bu kapsamda olduğunu, talebin hangi madencilik faaliyeti için yapıldığını ve parselinizin neden gerekli görüldüğünü açıklamasını isteyin. Genel bir üretim hedefiyle, sizin parselinizi kapsayan karar ve planı birbirine karıştırmayın. Özel hükmün bulunması incelemeyi gereksiz kılmadığı gibi, eski metinde böyle bir hüküm görülmemesi de bugünkü yetkinin hiç bulunmadığını göstermez. Kararın tarihini ve o tarihte uygulanacak kuralları birlikte değerlendirin.