Kamulaştırma nedeniyle ürünümü alıcıya erken teslim etmem gerekiyor; alıcının kabul etmemesi halinde ürünü nasıl korurum?

Kamulaştırma nedeniyle depolama imkânınızın kalmaması, alıcıyı her durumda ürünü erken teslim almaya zorlamaz. Önce sözleşmenin erken teslimata izin verip vermediğini ve ürünün kararlaştırılan kalite, miktar ve teslim yerine uygun olup olmadığını kontrol edin. Alıcının haksız olarak teslim almamasıyla, henüz kabul etmek zorunda olmadığı bir ürünü reddetmesi farklıdır.

Türk Borçlar Kanunu, sözleşmenin hükümleri, niteliği veya durumun gereği aksini göstermedikçe erken ifaya izin verir. Ancak teslim takvimi alıcının işleme veya depolama düzeni için özellikle kararlaştırılmışsa bu hüküm tek başına yeterli olmayabilir. Alacaklının temerrüdünden söz edebilmek için borcun gereği gibi teklif edilmesine rağmen haklı sebep olmadan kabul edilmemesi gerekir. Kamulaştırmayı gerekçe gösterip ürünü alıcının kapısına bırakmak bu şartların yerini tutmaz.

Teslimi kabul etmeme gerçekten alacaklının temerrüdü niteliğindeyse, ürünü uygun yere tevdi ederek borçtan kurtulma yolu değerlendirilebilir. Tevdi yerini kural olarak ifa yerindeki hâkim belirler; ticari mallar için bir ardiyeye hâkim kararı olmadan tevdi imkânı da vardır. Bu, herhangi bir depoya bırakmanın her durumda yeterli olduğu anlamına gelmez. Ürünün bozulabilirliği, korunma koşulları ve yapılan teslim teklifinin ispatı birlikte ele alınmalıdır.

Ürün saklanmaya elverişli değilse, bozulacaksa veya korunması önemli masraf gerektiriyorsa, kural olarak alıcıya önceden ihtar yapılıp hâkim izniyle açık artırmada satılması ve bedelin tevdi edilmesi gündeme gelir. Borsada kayıtlı veya piyasa fiyatı bulunan ürünlerde yahut değeri masrafına göre az olan mallarda açık artırma zorunlu değildir; hâkim önceden ihtarı da aramayabilir. Bu kolaylıklar hâkim iznini ortadan kaldırmaz. Teslim teklifini, alıcının cevabını, ürünün durumunu ve koruma seçeneklerini belgeleyin; amaç kendi başınıza satış yapmak değil, kaybı önlerken teslim borcunuzu hukuken çözmektir.