İdare bütçeden pay ayırdığını söyleyip eski borcu yıllardır ödemiyor; özel rejim sonsuza kadar bekletmeye izin verir mi?

Hayır; bütçeden pay ayrılması, kesinleşmiş borcun süresiz ve hiçbir gerçek ödeme yapılmadan bekletilebileceği anlamına gelmez. Ancak eski dönem el atmalarına ilişkin geçici 6. madde, koşulları varsa ödemelerin sonraki yıllara yayılarak oranlı ve taksitli yapılmasını düzenler. Bu nedenle her gecikmenin hukuka uygun olduğunu söylemek de bütün dosyalarda derhâl tam ödeme veya aynı sürede haciz yapılabileceğini varsaymak da doğru değildir.

Anayasa Mahkemesi, bu eski dönem bütçe-pay düzeninin kamu hizmetleriyle hak sahiplerinin çıkarlarını dengelemeyi amaçladığını kabul etmiştir. Buna karşılık bireysel bir başvuruda, mahkemece hükmedilmiş bedelin uzun süre ödenmeyip yalnız ödeme sırasına alınmasını yeterli görmemiş; haczedilmezlik ve bütçe düzenlemelerinin kesinleşmiş alacağı ödememekte ısrarın gerekçesi olamayacağını açıklamıştır. Ödeme usulünün kanunda bulunmasıyla o usulün somut olayda alacağı fiilen sonuçsuz bırakması farklıdır.

İdareden yalnız “pay ayırdık” cevabı değil, alacağınızın kaydı, ayrılan payın hangi bütçe hesabından hesaplandığı, toplam kesinleşmiş alacaklar içindeki durumunuz, o yıl yapılan ödemeler ve size ilişkin taksit hesabını isteyin. Kararın kesinleşme tarihini, başvurularınızı, varsa icra dosyasını, yapılan kısmi ödemeleri ve kalan ana para ile faiz hesabını birlikte tutun. Başka kişilerin gereksiz kişisel verileri yerine kendi hesabınızı denetlemeye yetecek açıklama ve toplamları isteyin.

Bu kayıtlarla ödemenin gerçekten kanuni usulde yürüyüp yürümediğini ve gecikmenin somut etkisini inceletin. Geçmiş bir kararda belirli bekleme süresinin ihlal bulunması, her dosya için aynı gün dolunca otomatik tazminat veya bütün kamu mallarına haciz hakkı yaratmaz. Kararın uygulanmamasına ilişkin uygun başvuru yoluyla borcun ve faizinin hesabı ayrıca değerlendirilmelidir; yalnız zaman geçti diye taşınmazın bugünkü tüm değerinin yeniden hesaplanacağı da varsayılamaz.