Tapusu olmayan tarlam kamulaştırılıyor; yıllardır kullanmam bedel almaya tek başına yeter mi?

Hayır. Tarlayı yıllardır ekip biçmeniz önemli bir delil olabilir; fakat tek başına taşınmazın kamulaştırma bedelinin size ödenmesini sağlamaz. Önce yerin gerçekten tapu kütüğünde kayıtlı olup olmadığı belirlenir. Elinizde tapu belgesi bulunmaması ile taşınmazın hiç tapuya kayıtlı olmaması aynı şey değildir. Başkası veya Hazine adına kayıtlı bir yeri kullanmanız, onu kendiliğinden sizin mülkünüz yapmaz.

Tapuya kayıtlı olmayan taşınmazlarda mülkiyetin uzun süreli kullanımla kazanılması belirli koşullara bağlıdır. Genel kuralda en az yirmi yıl, davasız ve aralıksız biçimde, malik gibi zilyetlik aranır. Kiracı olarak veya başkasının izniyle ekip biçmek bununla aynı değildir. Üstelik yirmi yılın dolması tek başına yeterli olmaz: Taşınmazın özel mülkiyete elverişliliği, uygulanacak kadastro kuralları, alan ve belge sınırları da incelenir. Orman, mera veya Devletin hüküm ve tasarrufu altında olup kamu hizmetine tahsis edilmiş yerler sırf uzun süre kullanıldığı için kazanılamaz. Tarıma elverişli hâle getirme iddiasında da yapılan işin niteliği, tamamlandığı tarih ve özel koşulları önemlidir.

Kamulaştırmada idare, tapusuz yerin kamu malı olup olmadığını araştırır; kullanımın başlangıcı ve süresiyle mülkiyeti kazanma koşullarına ilişkin delilleri toplar. Mahkeme de kamulaştırma tarihinde bu koşulların oluşup oluşmadığını değerlendirir. Bedel hesabı yapılması, hak sahipliğinizin kabul edildiği anlamına gelmez. Hazine veya başka biri hak iddia ederse para, hak sahipliğini ispatlayacak kişiye verilmek üzere bankada bekletilebilir; tarlayı fiilen kullanan kişiye hemen ödeme yapılması zorunlu değildir.

Tapu ve kadastro kayıtlarını, varsa eski vergi kayıtlarını, kullanımın kimden geçtiğini gösteren belgeleri ve hangi yıllarda nasıl kullanıldığını bilen kişilere ilişkin bilgileri toparlayın. İdarenin yerinde yaptığı tespiti, sınır ve yüzölçümü bilgilerini, orman veya mera durumunu gösteren kayıtları da isteyin. Bu belgeler tek tek tapu yerine geçmez; birlikte değerlendirilir. Toprağın bedeline hak kazanılamaması, size ait ağaç veya yapı için hiçbir bedel istenemeyeceği anlamına da gelmez; bunların aidiyeti ve uygulanacak ayrı ödeme koşulları ayrıca incelenir. Mahkemeden gelen tebligat veya ilanı, “nasıl olsa köyde herkes kullanımımı biliyor” diyerek cevapsız bırakmayın.