Projenin bir köşesi yapıldı ama büyük kısmı boş; bütünlük kuralı sınırsız mı uygulanır?

Hayır; bütünlük kuralı, büyük bir projede küçük bir bölüm yapılınca kalan her yerin süresiz elde tutulabileceği anlamına gelmez. Öte yandan aynı amaç için birlikte kamulaştırılmış taşınmazlar kanunen bir bütün olarak değerlendirilir. Bu iki noktayı birlikte ele almak gerekir: Kendi parselinizde bina bulunmaması tek başına geri almaya yetmez; “proje büyük” demek de kullanılmayan alanın durumunu açıklama gereğini ortadan kaldırmaz.

Anayasa Mahkemesi, toplu konut için çok sayıda taşınmazın alındığı bir olayda, proje doğrultusunda hangi faaliyetlerin yapıldığının ve bazı parsellerin neden yıllarca idarenin elinde bırakıldığının somut gerekçeyle açıklanmamasını değerlendirmiştir. Yalnız toplu kamulaştırma yapılmış olmasını, yaklaşık yirmi yıllık kullanılmama için yeterli gerekçe saymamıştır. Ayrıca kullanılmayan alanın, bütün proje içindeki oranından başka eski malikin kendi kaybı içindeki önemini de dikkate almıştır.

Bu nedenle kullanılan ve boş kalan bölümleri haritada ayırın. Boş alan gerçekten ortak tesisin zorunlu parçası mı, ilerideki aşama için somut tahsis ve uygulama var mı, yoksa projeyle bağlantısı açıklanmadan elde mi tutuluyor? İlk kamu yararı kararını, proje ve değişikliklerini, yapım takvimini, tahsisleri ve varsa satış veya devirleri inceleyin. Bir bölümün başka kişiye devredilmesi de tek başına kamu amacına uygunluğunu kanıtlamaz; devrin neyi gerçekleştirdiği araştırılmalıdır.

Kanunda “projenin şu yüzdesi yapılırsa her şey tamamdır” şeklinde genel bir oran yoktur. Bunun tersine boş kalan her metrekarenin otomatik iadesi sonucu da çıkarılamaz. Değinilen kararda ihlal ve yeniden yargılama yoluna gidilmiştir; bütünlük hükmü veya geri alma süreleri kaldırılmamıştır. Bedelin kesinleşme tarihini ve başvuru koşullarını gecikmeden inceletin; talebinizi yalnız boşluk fotoğrafına değil, kullanılmayan bölümün proje içindeki gerçek işlevi ve size yüklediği somut kayba dayandırın.