Yıkım yapılmadan mahkemeden delil tespiti isteyebilir miyim?

Evet. Yıkım nedeniyle yapının mevcut hâli, alanı, malzemesi veya diğer özellikleri sonradan belirlenemeyecek ya da ispatı önemli ölçüde güçleşecekse mahkemeden delil tespiti isteyebilirsiniz. Bu yol, henüz dava açılmadan da görülen dava sırasında da kullanılabilir. Amaç, ileride dayanılacak delili kaybolmadan korumaktır. Yalnız “yıkım olabilir” demek yerine hangi olgunun neden hemen tespit edilmesi gerektiğini açıklamak önemlidir.

Başvuruda taşınmazın adresini ve ada-parselini, tespit edilmesini istediğiniz yapı veya diğer unsurları, bunların hangi uyuşmazlıkta kullanılacağını açıkça belirtin. Örneğin yapının ölçüleri, kullanım biçimi, yıpranma durumu ve üzerindeki tesisatın kaydı istenebilir. Yıkım bildirimi, tahliye yazısı, tarihli fotoğraflar, proje ve mevcut ölçüm belgeleri aciliyeti anlatmaya yardımcı olur. Mahkemeden yerinde keşif ve uygun uzmanlıkta bilirkişi incelemesi yapılmasını, cevaplanmasını istediğiniz somut sorularla birlikte talep edebilirsiniz. Fotoğraf çekmiş olmanız yararlıdır; fakat her teknik özellik bakımından mahkeme tespitinin yerini tutmayabilir.

Hukuk mahkemesinde esas dava açılmışsa tespit o davaya bakan mahkemeden istenir. Henüz dava yoksa esas davaya bakacak mahkemeye veya incelenecek şeyin bulunduğu yer sulh hukuk mahkemesine başvurulabilir. Dilekçede karşı tarafın bilgileri de gösterilir. Koşullar karşı tarafı belirlemenize imkân vermiyorsa bunu açıklamanız gerekir; bu durum tek başına talebi geçersiz yapmaz. Mahkemenin belirlediği gider ve avans işlemlerini takip edin; kimin ödeyeceği dosyanın türüne, kamulaştırmaya özgü gider kurallarına ve varsa adli yardım kararının kapsamına göre değerlendirilir. Haklarınızın korunması için zorunluysa karşı tarafa önceden tebligat yapılmadan acele tespit istenebilir; buna mahkeme karar verir. Bu, karşı tarafın süreçten tamamen çıkarılması değildir: Belgeler sonradan tebliğ edilir ve tespit kararına itiraz imkânı vardır.

Delil tespiti yaptırmak, yıkımı kendiliğinden durdurmaz ve size kamulaştırma bedeli veya tazminat ödenmesine karar verildiği anlamına gelmez. Yıkımın durdurulması gerekiyorsa işlemin niteliğine ve görevli yargı yerine göre ayrı bir koruma talebi değerlendirilmelidir. Tespit tutanağı ile bilirkişi raporu asıl davada kullanılabilir; karşı taraf bunlara karşı görüş bildirebilir ve mahkeme diğer delillerle birlikte değerlendirme yapar. Bu nedenle yıkımı beklemeden başvurun; tespit işleminin fiilen yapıldığını, tutanak ve raporun dosyaya girdiğini de takip edin.